Mijas draagt duizenden jaren geschiedenis in zijn witgekalkte muren en smalle straatjes. Van de eerste Iberische stammen die zich vestigden in de Sierra de Mijas tot de kosmopolitische badplaats van vandaag — elk tijdperk heeft onuitwisbare sporen achtergelaten in dit Andalusische bergdorp.
De oudste sporen van menselijke bewoning in het gebied rond Mijas dateren van het neolithicum, meer dan 4.000 jaar geleden. In de grotten van de Sierra de Mijas zijn rotstekeningen en stenen werktuigen gevonden die wijzen op een gemeenschap van jagers-verzamelaars. Later vestigden Iberische stammen zich op de strategisch gelegen heuvels, waar zij versterkte nederzettingen (oppida) bouwden met uitzicht over de kust en de vruchtbare valleien.
Met de komst van de Romeinen rond 200 v.Chr. werd het gebied opgenomen in de provincie Hispania Baetica. De Romeinen bouwden villa's, wegen en aquaducten die de landbouw sterk verbeterden. Resten van Romeinse keramiek en munten zijn gevonden in het huidige Mijas Pueblo en langs de kust. De Romeinen introduceerden ook de olijfteelt en wijnbouw die het landschap van de Costa del Sol tot op de dag van vandaag kenmerken.
In 711 veroverden de Moren het Iberisch Schiereiland en Mijas werd onderdeel van het Kalifaat van Córdoba, later het Taifa-koninkrijk van Málaga. De Moren noemden het dorp 'Mixa' en bouwden een versterkt kasteel (alcazaba) op de top van de heuvel. Onder Moors bewind bloeide Mijas op als een landbouwcentrum: de Moren introduceerden geavanceerde irrigatiesystemen, terrassen en nieuwe gewassen zoals citrusvruchten, amandelen en suikerriet.
De Moorse invloed is vandaag nog zichtbaar in de plattegrond van het dorp, met zijn doolhof van smalle straatjes en witgekalkte huizen met binnenplaatsen (patios). De muralhas (stadsmuren) en de overblijfselen van de Moorse toren boven het dorp herinneren aan bijna acht eeuwen islamitisch bestuur. Het Arabische badhuis dat in de jaren zeventig werd ontdekt, bevestigt de verfijning van het dagelijks leven in Moors Mijas.
Op 15 juni 1487 viel Mijas in handen van de troepen van Ferdinand en Isabella, als onderdeel van de Reconquista van het koninkrijk Granada. De verovering verliep niet zonder slag of stoot: de Moorse bewoners verschansten zich in het kasteel en de grotten van de Sierra de Mijas voordat zij zich overgaven. Na de overgave werden veel moslims gedwongen zich te bekeren tot het christendom of het gebied te verlaten.
De christelijke heersers herbouwden Mijas als een typisch Andalusisch dorp. De moskee werd omgebouwd tot de kerk van de Inmaculada Concepción, die nog steeds het hart vormt van het dorp. De Ermita de la Virgen de la Peña, gebouwd in een natuurlijke grot boven het dorp, werd een belangrijk bedevaartsoord. In de eeuwen na de Reconquista bleef Mijas een bescheiden landbouwgemeenschap, afhankelijk van olijven, wijn en geiten.
In de 18e en 19e eeuw was Mijas een geïsoleerd bergdorp dat leefde van landbouw, veeteelt en de productie van kalk en esparto (een plantaardige vezel). De bevolking schommelde rond de 5.000 inwoners. Het dorp was slecht bereikbaar — de enige verbinding met de kust liep via muilezelpaden over de bergkam. Deze afzondering betekende dat Mijas zijn traditionele karakter behield terwijl de kuststeden al moderniseerden.
De 19e eeuw bracht ook periodes van onrust. Tijdens de napoleontische oorlogen (1808–1814) leden de dorpsbewoners onder plunderingen door Franse troepen. Later in de eeuw leidde de phylloxera-plaag tot de vernietiging van de wijngaarden, wat een zware economische klap betekende. Veel families emigreerden naar Zuid-Amerika op zoek naar een beter bestaan, een trend die tot in de 20e eeuw zou voortduren.
De Spaanse Burgeroorlog trof Mijas hard. Het dorp lag in het republikeinse gebied en werd een toevluchtsoord voor vluchtelingen uit Málaga. In februari 1937, tijdens de val van Málaga, vluchtten duizenden burgers over de kustweg richting Almería — een tragische gebeurtenis die bekendstaat als 'La Desbandá'. Veel bewoners van Mijas raakten betrokken bij dit drama als slachtoffers of als helpers van de vluchtelingen.
Na de overwinning van Franco in 1939 volgde een periode van repressie en armoede. Tegenstanders van het regime werden vervolgd en gevangengenomen. De economie stortte in en veel families overleefden op zelfvoorzienende landbouw. De verhalen uit deze donkere periode worden bewaard in het Museo Histórico-Etnológico van Mijas Pueblo, waar persoonlijke getuigenissen en historische foto's een indringend beeld geven van het leed.
De grote ommekeer voor Mijas kwam in de jaren 1960, toen de Costa del Sol werd ontdekt door Noord-Europese toeristen. De Spaanse regering stimuleerde de bouw van hotels en infrastructuur langs de kust, en Mijas Costa ontwikkelde zich razendsnel van ongerept kustgebied tot een moderne vakantieregio. Urbanisaties als Calahonda, Riviera del Sol en La Cala de Mijas verrezen in de jaren 1970 en 1980, aangetrokken door buitenlandse investeerders en gepensioneerden.
Mijas Pueblo profiteerde mee van de toeristenstroom. Het pittoreske bergdorp werd een van de meest bezochte witte dorpen van Andalusië, beroemd om zijn ezeltaxi's, panoramische uitzichten en ambachtelijke winkels. De combinatie van kust en bergen, van strand en traditie, maakte Mijas tot een unieke bestemming. Tegen het einde van de 20e eeuw was het toerisme de belangrijkste economische motor van de gemeente.
Vandaag telt de gemeente Mijas meer dan 90.000 inwoners, waarvan ongeveer 30% van buitenlandse afkomst. Britten, Scandinaviërs, Nederlanders, Duitsers en Ieren vormen aanzienlijke gemeenschappen, wat Mijas een van de meest multiculturele gemeenten van Spanje maakt. De gemeente omvat drie kernen: Mijas Pueblo (het bergdorp), Mijas Costa (de kust) en Las Lagunas (de moderne stadswijk).
De economie is gediversifieerd met toerisme, vastgoed, horeca, golf en een groeiende digitale sector. Nieuwbouwprojecten combineren modern comfort met Andalusische architectuur, en duurzaam bouwen wint terrein. De gemeente investeert fors in infrastructuur, met verbeterde wegen, een uitgebreid fietspadennetwerk en de herontwikkeling van de boulevard langs de kust. Mijas kijkt vooruit zonder zijn historische karakter te verliezen.
Het cultureel erfgoed van Mijas is verankerd in jaarlijkse feesten en tradities die generaties overbruggen. De Feria de Mijas in september is het hoogtepunt van het sociale jaar, met flamenco, paardenshows, casetas (feesttenten) en vuurwerk. De Semana Santa (Goede Week) wordt gevierd met indrukwekkende processies door de smalle straatjes van het Pueblo, waarbij religieuze beelden op versierde tronen worden gedragen.
Mijas koestert ook zijn ambachtelijke tradities. De keramiekateliers, espartovlechters en schilders in het Pueblo houden eeuwenoude technieken levend. Het Centro de Arte Contemporáneo in het dorp herbergt een verrassende collectie van Picasso-werken en moderne kunst. De combinatie van levend erfgoed en hedendaagse cultuur maakt Mijas tot meer dan een doorsnee toeristenbestemming — het is een plek waar verleden en heden naadloos samensmelten.
De eerste menselijke bewoning in het Mijas-gebied dateert van meer dan 4.000 jaar geleden. Het huidige dorp Mijas Pueblo heeft zijn wortels in de Moorse periode (711–1487) en werd na de Reconquista herbouwd als christelijk dorp.
De Moren heersten bijna 800 jaar over Mijas en lieten een blijvend stempel achter: het doolhof van smalle straatjes, de witgekalkte huizen, irrigatiesystemen, de resten van het kasteel en een Arabisch badhuis dat in de jaren zeventig werd ontdekt.
Ja, Mijas Pueblo biedt het Museo Histórico-Etnológico, de Ermita de la Virgen de la Peña, de resten van de Moorse muren, de kerk van de Inmaculada Concepción en het Centro de Arte Contemporáneo. Alle zijn te voet bereikbaar in het centrum.
De ezeltaxi's ontstonden in de jaren 1960, toen toeristen het bergdorp ontdekten. Oorspronkelijk waren ezels het belangrijkste vervoermiddel in het bergachtige terrein. Vandaag zijn de burro-taxi's een toeristisch symbool, hoewel er tegenwoordig strenge dierenwelzijnsregels gelden.
Sinds de jaren 1960 transformeerde het toerisme Mijas van een arm, geïsoleerd bergdorp tot een welvarende, multiculturele gemeente met meer dan 90.000 inwoners. De kust werd ontwikkeld met urbanisaties en golfbanen, terwijl het Pueblo zijn historisch karakter behield.